ABD-İran tansiyonu Hürmüz Boğazı’nda askeri çatışmaya dönüştü

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hürmüz Boğazı’nda seyreden üç ABD muhribine düzenlenen hücumun akabinde ABD kuvvetleri İran’daki askeri amaçları vurdu. Yaşanan bu sıcak temas bölgedeki kırılgan ateşkese karşın ABD-İran tansiyonu tırmanmasına yol açtı. İki tarafın da savaşı sona erdirmek için görüştüğü bir periyotta gerçekleşen bu olay çatışmaların tekrar alevlenmesi riskini doğurdu.

ABD Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada İran’ın akınında çok sayıda füze, drone ve küçük bot kullanıldığı tabir edildi. Açıklamada hiçbir ABD varlığının isabet almadığı ve Amerikan kuvvetlerinin gelen tehditleri etkisiz hale getirdiği kaydedildi. Olayın akabinde bölgedeki askeri teyakkuz durumu en üst düzeye çıkarıldı.

ABD-İran tansiyonu askeri gayelerin vurulmasıyla tırmandı

Amerikan ordusu misilleme olarak İran’aya ilişkin füze ve drone fırlatma alanlarını direkt gaye aldı. Operasyonda ayrıyeten ABD güçlerine yönelik hücumlardan sorumlu tutulan istihbarat tesisleri ile komuta ve denetim merkezleri de imha edildi. Bu atak Washington’un bölgedeki askeri varlığını müdafaa kararlılığını gösterdi.

Trump idaresi yaklaşık üç aydır devam eden bu savaştan çıkış yolları ararken bölgede tansiyonun yine yükseldiği gözlendi. Beyaz Saray Hürmüz Boğazı’nın inançlı trafiğe açılması ve çatışmaların sonlandırılmasına yönelik teklifine İran’ın karşılık vermesini bekliyordu. Fakat son taarruzlar diplomatik eforlara ağır bir darbe indirdi.

Trump mutabakatın süratle imzalanması için baskı yapıyor

Trump toplumsal medya üzerinden yaptığı paylaşımda gerçekleşen akınlara sert reaksiyon gösterdi. Şayet süratli bir halde mutabakat imzalanmazsa gelecekte çok daha şiddetli bir karşılık vereceklerini tabir etti. Trump gazetecilere yaptığı açıklamada ise İran’ın bugün kendileriyle uğraştığını lakin ağır bir bedel ödediğini lisana getirdi.

İran tarafı ise şimdi teklifin kurallarını kabul edip etmeyeceğine dair net bir işaret vermedi. Tahran idaresi uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurma ve nükleer program kısıtlamaları üzere ABD’nin temel talepleri konusunda esneklik göstermiyordu. Diplomatik kaynaklar İran’ın karşılığını Pakistan aracılığıyla iki gün içinde ileteceğini belirtti.

Enerji piyasalarında ABD-İran tansiyonu tesiri hissediliyor

Yaşanan askeri tırmanış global güç arzına yönelik kaygıları yine tetikledi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 oranında artarak 103 dolara yaklaşırken Asya borsaları rekor düzeylerden geriledi. Yatırımcılar bölgedeki nakliye yollarının kapanma ihtimalini önemli bir risk olarak fiyatlamaya başladı.

ABD’de galon başına akaryakıt fiyatları Temmuz 2022’den bu yana birinci defa 4,50 dolar hududunu aştı. Artan güç maliyetleri altı ay sonra gerçekleşecek olan orta seçimler öncesinde Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor. Misal biçimde Dow Jones Sanayi Endeksi ve Nasdaq Bileşik endeksi vadelileri de güne satış baskısıyla başladı.

Bölgesel diplomasi ve petrol fiyatlarındaki hareketlilik

Diplomatik temaslar çerçevesinde Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasındaki doruğun 14-15 Mayıs tarihlerinde Pekin’de yapılması kararlaştırıldı. Fakat Çinli yetkililer İran’daki savaş çözülmeden bu seviyede bir görüşmenin yapılmasından önemli rahatsızlık duyuyordu. Suudi Arabistan ve Kuveyt ise ABD ordusunun bölgedeki üslerini kullanımına dair kısıtlamaları kaldırdı.

Lübnan cephesinde ise İsrail ordusu Beyrut’un güneyinde bir Hizbullah kumandanını etkisiz hale getirdiğini duyurdu. Bu olay geçen ay Lübnan’da başlayan ateşkesten bu yana kente yönelik düzenlenen birinci akın oldu. Bölgedeki çok katmanlı kriz global piyasaları ve diplomatik istikrarları sarsmaya devam ediyor.

Son askeri hareketlilik bölgedeki stratejik istikrarları değiştirirken global petrol fiyatlarının yıllık bazda yüksek seyretmeye devam edeceği öngörülüyor. Taraflar ortasındaki irtibat kanalları açık kalsa da alandaki çatışmalar uzun vadeli bir istikrarın önündeki en büyük manisi teşkil ediyor.