Avrupa uzay yarışında duvara dayandı: Roketler yetmiyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Avrupa’nın uzaydaki bağımsızlık planında yeni bir darboğaz ortaya çıktı. Bağlantı, navigasyon, iklim müşahedesi ve savunma hedefiyle yörüngeye gönderilecek uydu sayısı süratle artarken, kıtanın bu uyduları uzaya taşıyacak roket kapasitesinin birebir süratte büyümediği belirtiliyor.

Avrupa Uzay Ajansı Başkanı Josef Aschbacher, mevcut ve planlanan uydu projelerinin birlikte kıymetlendirilmesi halinde fırlatma gereksiniminde birkaç yıl içinde sert bir yoğunlaşma yaşanacağı ihtarında bulundu.

Talep 2029-2031 devrinde tepe yapacak

ESA’nın üzerinde çalıştığı hesaplamalara nazaran Avrupa’nın uydu fırlatma gereksiniminin 2029, 2030 ve 2031 yıllarında en yüksek düzeylerine ulaşması bekleniyor.

Bu periyoda Avrupa Birliği’nin inançlı iletişim ağı IRIS²’nin yanı sıra Galileo navigasyon sistemi, Copernicus gözlem programı ve ülkelerin giderek büyüyen savunma uydu projeleri de denk geliyor.

Sorun ise uyduların yapılmasından çok onları yörüngeye taşıyacak araçların sayısında ortaya çıkıyor. Aschbacher, mevcut planlar değişmezse Avrupa’nın 2030 civarında kendi fırlatma kapasitesinde açık yaşayabileceğini belirtiyor.

SpaceX 170 kere uçtu, Avrupa 8’de kaldı

Avrupa ile ABD arasındaki fark, geçen yıl gerçekleştirilen fırlatmalarda daha net görülüyor. Avrupa toplam 8 fırlatma gerçekleştirirken Elon Musk’ın SpaceX şirketi tek başına 170 fırlatmaya ulaştı.

ABD ve Çin son yıllarda hem roket teknolojilerine hem de uydu altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım yaparken Avrupa’nın fırlatma tarafında geride kalması, kıtanın uzaydaki stratejik bağımsızlığı açısından yeni bir risk oluşturuyor.

Avrupa bu sorunu daha evvel de yaşamıştı. Ariane 5’in 2023’te emekliye ayrılması ve halefi Ariane 6’nın gecikmesi sebebiyle kimi Avrupa uyduları SpaceX roketleriyle uzaya gönderilmişti. Ariane 6’nın 2024’te uçmaya başlaması bağımsız erişimi yine sağladı fakat yeni hesaplar kapasite meselesinin büsbütün çözülmediğini gösteriyor.

Ariane 6 üretimi artırılabilir

ESA’nın masasında bulunan seçeneklerden biri Ariane 6 üretim suratını yükseltmek. Avrupa’nın ağır yük roketi için yıllık üretim kapasitesinin 10 fırlatmadan 15’e çıkarılması üzerinde bölüm şirketleriyle görüşmeler yürütülüyor.

ESA ayrıyeten 2035’e kadar roket kapasitesinin garanti altına alınması için ek yatırımlar yapılmasını pahalandırıyor. Ariane 6’nın yanında daha küçük yükleri taşıyan Vega-C ve Avrupa’da gelişmekte olan özel roket şirketlerinin de artan talebin karşılanmasında rol üstlenmesi bekleniyor.

Buna karşın Avrupa’nın önündeki sıkıntı sadece daha fazla roket üretmek değil. SpaceX’in tekrar kullanılabilir roketlerle ulaştığı yüksek fırlatma sıklığı, global rekabette maliyet ve kapasite çıtasını da kıymetli ölçüde yükseltti.

Uydular hazır olsa bile roket bulunamayabilir

Ortaya çıkan tablo Avrupa açısından ekonomik olduğu kadar jeopolitik ehemmiyet de taşıyor. Galileo, Copernicus ve IRIS² üzere sistemler; irtibattan navigasyona, hava tahminlerinden güvenlik hizmetlerine kadar birçok kritik altyapının temelini oluşturuyor.

Bu uydular için kâfi Avrupa roketi bulunamaması, kıtanın kendi stratejik projelerini hayata geçirmek için yine ABD merkezli fırlatma şirketlerine başvurmak zorunda kalması manasına gelebilir.

Bu sebeple 2030’a hakikat büyüyen roket açığı, Avrupa için sadece bir uzay sanayisi sorunu değil. Asıl çaba, milyarlarca euroluk uydu yatırımlarını kendi imkânlarıyla yörüngeye taşıyabilecek kapasiteyi vaktinde oluşturup oluşturamayacağı üzerinde şekilleniyor.