AYM’den kritik karar

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Anayasa Mahkemesi’nin Resmi Gazete’de yayımlanan kararına nazaran, Patnos Ağır Ceza Mahkemesi ile İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemeleri, TCK’nin 220. hususunun “Örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt ismine hata işleme” cürmünü düzenleyen 6. fıkrasının Anayasa’nın 2, 13 ve 38. unsurlarına ters olduğunu ileri sürerek, iptali istikametinde karar verilmesini yüksek mahkemeden talep etti.

Başvuru kararlarında, itiraz konusu kuralın kamu gücünü kullanan organların keyfi davranışlarının önüne geçecek ve bireylerin hukuku bilmelerine yardımcı olacak formda erişilebilir ve öngörülebilir olmadığı, kuralda bellilik bulunmamasının hukuku devlet ile hatada ve cezada yasallık prensipleriyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.

Talebi kıymetlendiren Anayasa Mahkemesi, kararında, itiraza bahis kuralın erişilebilir nitelikte kanun kararı olduğuna, bununla birlikte kuralın muhakkak olduğunun söylenebilmesi için uygulamasıyla ortaya çıkacak sonuçların da öngörülebilir olması gerektiğine vurgu yapıldı.

Kararda, kuralın kamu otoritesinin Anayasa ile korunan temel haklara yönelik keyif müdahalesine karşı gözetici tedbir içerip içermediğinin de belirlenmesi gerektiği tabir edildi.

“Suçun kapsamını genişletiyor”

Kuralda yer alan “örgüt ismine işlenin suç” kavramından ne anlaşılması gerektiğine dair rastgele bir düzenlemeye yer verilmediğin ve işlenen hatalar ortasında bir ayrım yapılmadığının anlaşıldığı lisana getirilen kararda, şu sözlere yer verildi:

“Başka bir tabirle, niteliğine ya da yüküne bakılmaksızın, rastgele bir kabahatin örgüt üyesi olmayan bir kişi tarafından bir örgüt ismine işlendiği değerlendirildiğinde, bireyler ayrıyeten örgüte üye olma cürmünden da cezalandırılmaktadır. Bu durum son derece ağır bir itham ve ceza öngören bir kabahatin kapsamını ölçütleri meçhul olacak biçimde genişletmektedir. Yargı makamlarının da örgüt ismine işlenen kabahat kavramını her somut olayın özelliklerine nazaran farklı yorumladıkları ve makullüğün yargısal yorumla da sağlanamadığı anlaşılmaktadır.”

“Yeterli bir münasebetle gösterilmeli”

Kişinin örgüt ismine hata işlediğinin kabul edilmesi durumunda örgüte üye olma cürmünden da cezalandırılmasın bellilik incelemesi bakımından gözetilmesi gereken başka bir konu olduğu belirtilen kararda, “İlke olarak kişinin silahlı örgüte üyelikten cezalandırılabilmesi için hareketlerinin sürekliliği, eşitliliği ve yoğunluğu yahut bu özellikler olmasa dahi hatanın niteliği ile örgütün emeline ulaşma bakımından lakin örgüt üyeleri tarafından işlenip işlenemeyeceği gözetilmeli, örgütle organik bir bağının bulunduğu ve örgütün hiyerarşik yapısı içinde bilerek ve isteyerek hareket ettiği kâfi bir münasebetle gösterilmelidir.” değerlendirmesi yapıldı.

Kararda, şu sözlere yer verildi:

“Buna rağmen itiraz konusu kural uygulandığında silahlı örgüte üye olma hatası bakımından aranan makul koşullar, örgüte üye olmayan lakin örgüt ismine cürüm isleyen bir kimse tarafından aranmamakta ve her iki kategorideki kimseler ortasında rastgele bir ayrım yapılmaksızın örgüte üye olmayan lakin örgüt ismine hata isleyen bir kimse örgüt üyesi olarak cezalandırılmaktadır. Bu prestijle bir kimse silahlı örgütle zayıf da olsa bir halde ilişkisi bulunduğu argüman edilen bir kabahat işlediği gerekçesiyle, örgütle irtibatı açıkça ortaya konulmaksızın, işlediği cürmün yanı sıra gerçek içtima kararları uyarınca ayrıyeten örgüt üyeliğinden de cezalandırılmaktadır. Bu durum, örgüt ismine cürüm işleyen kimsenin örgüt üyelerine nazaran daha ağır cezalarla müsabakasına neden olmaktadır.

Ayrıca kuralın bir temel hakla irtibatı olmayan hatalar bakımından da uygulanması mümkün olmakla birlikte işlenen hatanın temel hakların kullanımıyla ilgili olması durumunda kuralda yer alan örgüt ismine kavramının belirsizliğinden kaynaklı geniş yorumu nedeniyle kuralla tabir özgürlüğü, toplantı ve şov yürüyüşü düzenleme hakkı ya da örgütlenme yahut din ve vicdan özgürlüğü üzere temel haklar üzerinde güçlü bir caydırıcı tesir yaratılmaktadır.”

“Kanunilik kaidesini taşımıyor”

Kararda, itiraza mevzu kuralın, örgüt üyeliğine dair rastgele bir somut kanıt bulunmadan ve işlenen kabahatin niteliği ve yükü prestijiyle örgütün hedeflerine ne surette katkıda bulunduğu da dikkate alınmadan şahısların örgüte üye olmak üzere son derece ağır bir kabahatten cezalandırılmalarına neden olacak formda geniş yorumlanmaya da müsait olduğu, münasebetiyle kuralın kamu otoritesinin keyfi uygulamalarını önleyecek biçimde belli ve öngörülebilir nitelikte olmadığı, bu istikametiyle yasallık kuralını taşımadığı da belirtildi.

İtiraza mevzu kuraldaki “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine hata işleyen kişi, ayrıyeten örgüte üye olmak cürmünden da cezalandırılır.” tabirinin Anayasa’nın 38. unsuruna muhalif olduğuna hükmeden Anayasa Mahkemesi, TCK’nin “Örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt ismine hata işleme” kabahatini düzenleyen 220. hususunun 6. fıkrasını oy birliğiyle iptal etti.

Kararda, birinci cümlenin iptali üzerine uygulanma imkanı kalmayan tıpkı fıkradaki ikinci ve üçüncü cümlelerin de iptalinin gerektiği belirtildi.

Yüksek mahkeme, kararın 4 ay sonra yürürlüğe girmesini uygun gördü.