İstanbul’un sarsıntı riski yapay zekayla tahlil ediliyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

AFAD Zelzele ve Risk Azaltma Genel Müdürü Orhan Tatar, İstanbul’da mümkün bir zelzele riskine karşı soruları yanıtladı. Tatar, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli sarsıntılardan ders çıkarılması gerektiğini vurgulayarak, İstanbul’da birçok projeyi hayata geçirdiklerini belirtti.

Geçmişte meydana gelen sarsıntıların belirlenmesi ve tarihlenmesinde kullanılan paleosismoloji çalışmalarına değinen Tatar, “Bugün dünyanın en büyük paleosismoloji projesini yürütüyoruz” dedi.

İstanbul zelzelesinin vakti ve büyüklüğüne ait tahminler

Bazı uzmanların İstanbul’da muhtemel bir zelzelenin vakti ve büyüklüğüne dair yaptığı iddialara ait Tatar, “Tabii ki yaşadığımız en büyük zorluklardan bir tanesi de bu aslında. Bu çeşit çalışmalarda sağlıklı ve sağlam bilimsel bilgi çok değer taşıyor. Şayet elinizde sağlıklı, net bilgi olmadan konuşursanız sadece dehşet salarsınız” değerlendirmesinde bulundu.

Tatar, Marmara’da mümkün bir sarsıntıya yönelik memleketler arası projeler ve kurumsal kapasiteyle birçok sarsıntı müşahede istasyonu kurduklarını ve bölgenin çeşitli sensörlerle daima izlendiğini bildirdi. Tatar, bu dataların anlık değerlendirildiğini ve buna yönelik akademik takviye aldıklarını tabir etti.

Yapay zeka ile ön hasar ve kayıp tahmini

Deprem risklerinin değerlendirilmesinde yapay zeka kullanımına değinen Tatar, “Yapay zeka artık hayatımızın her alanına girdi. Bu nedenle dikkatli olsak da kullanmak zorundayız” tabirlerini kullandı.

AFAD Zelzele Ön Hasar ve Kayıp Kestirimi Sistemi‘nde (AFAD-RED) yapay zekadan yararlanıldığına dikkati çeken Tatar, bu yazılımın sarsıntıya ait hasar ve kayıp kestirimi yapabildiğini söyledi.

Tatar, “AFAD-RED sistemi ile üretilen raporlar size varsayımı olarak kaç can kaybı yaşanacağını, yaralı sayısını, hasarlarla ilgili bilgileri, kritik üst yapıların, alt yapıların ayakta kalıp kalmamış olabileceğini öngörebiliyor” diye konuştu.

AFAD-RED uygulaması aracılığıyla senaryo sarsıntıları oluşturup vilayetlere göndererek tatbikatlar yaptıklarını anlatan Tatar, yapay zekanın müdahale ve düzgünleştirme süreçlerinde otomatik talimatlar ve kaynak idaresi sağlayacak halde entegre edilmesini hedeflediklerini kaydetti.

Erken ikaz sistemleri

Japonya’da sarsıntılar sonrası hoparlörler ve anons sistemleri aracılığıyla yapılan ikazlara ait ise Tatar, bu çeşit erken ikaz sistemlerinin dünya genelinde hudutlu sayıda ülkede uygulandığını ve Türkiye’de de emsal sistemlerin kullanılabileceğini belirtti.

Tatar, 6 Şubat zelzelelerinin akabinde yeni teknolojiler geliştirilmesi gerektiğini lisana getirerek, bu süreçte teknolojik inşaat teknikleri ve sosyolojik hazırlıkların değerine dikkati çekti.

Orhan Tatar, Nepal’de 25 Nisan 2015’teki sarsıntıdan evvel cep telefon çizgilerinde sismik aktivite nedeniyle kesinti yaşandığını tabir etti. Bu çeşit sismik olayların zelzelesi evvelden tespit etmek için kullanılıp kullanılamayacağı sorusuna karşılık Tatar, “Depremin kesin vaktini ve yerini kestirim etmek mümkün değil. Fakat büyük bir zelzele öncesinde yer kabuğunda kimi fizikî değişiklikler olabilir. Nepal örneğinde de bu tıp bilgilere dayanarak birtakım sonuçlar elde edilmiştir” karşılığını verdi.

“Farkındalığı artırmak çok önemli”

Tatar, İstanbul’da meydana gelecek bir zelzelede sirenlerin devreye girip girmeyeceğine ait, bu mevzuda farkındalığın artırılması gerektiğini ve kullanıldığı vakit bu biçim ikaz sistemlerinin paniğe neden olabileceğini söyledi.

Tatar, “Bunun acı örneklerini yaşadık. Yani hala dün üzere aklımda benim. İzmir zelzelesinde dahi, 2022 Ekim ayında yaşadığımız İzmir zelzelesinde, sonrasında yaşadığımız birkaç küçük, 4,5-5 büyüklüğündeki, bu aralıktaki zelzelelerde bile ne yazık ki bulunduğu yerin 2. katından atlayıp da ömrünü yitiren arkadaşlarımız, öğrencilerimiz var” biçiminde konuştu.

İstanbul’dan göç

İstanbul’dan öbür kentlere göç eden vatandaşların kaygılarından bahseden Tatar, bu kaygıların tehlikeli olduğunu ve gerçek bir afet hazırlığı yapılması gerektiğini vurguladı.

Tatar, “Sadece Marmara değil bütün Türkiye’yi daima birlikte bu çeşit doğal afetlere karşı hazırlamak zorundayız” dedi.

Farkındalık olmadan afetlere hazırlanmanın mümkün olmadığına dikkati çeken Tatar, İstanbul’da kimi binalarda site sakinlerinin müsaade vermemesi üzerine zelzele riskine karşı fiyatsız sunulan süratli tarama ile bina testinin yapılamadığını kaydetti.

Tatar, kaygının meseleleri çözmeyeceğini ve riskleri yeterli kıymetlendirerek inançlı hayat kültürünün oluşturulması gerektiğini vurguladı. Tatar, “Yani sarsıntı olacak mı, zelzele nerede olacak mı diye soru sormanın hiçbir manası yok. Ülkemizde bu gerçekle yaşamak zorundayız” tabirlerini kullandı.

İstanbul ve Marmara Bölgesi için yürütülen kentsel dönüşüm süreçlerinin değerine değinen Tatar, bu süreçlerin desteklenmesi gerektiğini belirtti. Bilhassa 6 Şubat sarsıntılarında TOKİ tarafından yapılan binaların sağlamlığının gurur verici olduğunu lisana getirdi.

Depreme hazırlık çalışmaları

Tatar, İstanbul ve etrafındaki yapay zeka simülasyonlarının akabinde ulaşım problemleri ve afet idaresi konusunda ne cins adımlar atıldığını anlattı. Orhan Tatar, şu tabirlere yer verdi:

“AFAD daima bunu çalışıyor. Bu olayların afete dönüşmemesi için de bir kez öncelikle risk azaltma odaklı bir anlayışa sahip olmanız gerekiyor. Bu anlayışta yalnızca vatandaş değil, belediyelerimiz, mahallî idarelerimiz, STK’larımız, üniversitelerimiz, kurumlarımızın hepsinin bu anlayışa sahip olması gerekiyor.”

Marmara’nın sanayi açısından kritik bir bölge olduğunu belirten Tatar, “Marmara’da çok büyük bir sanayi var biliyorsunuz. Yalnızca ülkemizi değil, bütün dünyayı besleyen bir bölge orası. Bilhassa zelzeleye hazırlık manasında bu kadar geniş bir endüstrinin olduğu bölgede bizim önemsediğimiz bahislerden bir tanesi de muhtemel bir afet durumunda bölgedeki sanayi tesislerinin ayakta kalabilmesi” dedi.

AFAD’ın Marmara Bölgesi’nde iş sürekliliği planları hazırladığını vurgulayan Tatar, “Bu manada iş sürekliği plan dediğimiz şey, bir bölgede bir afet olduğunda o bölgedeki bütün sanayi tesislerinin üretiminin kesintiye uğramadan devam edebilmesini sağlayacak planlamaların yapılması” biçimindeki değerlendirmesini paylaştı.

Tatar ayrıyeten Marmara Afet Risklerini Azaltma Daire Başkanlığının kurulduğunu ve bu ünitenin İstanbul’da etkin olarak çalıştığını kelamlarına ekledi.