TSKB Ekonomik Araştırmalar raporu: Sarsıntının tesirleri yalnızca bir takvim yılı ile sonlu değil

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

TSKB Ekonomik Araştırmalar, sarsıntının uzun vadeli tesirlerini ele alan “Virgül – Sarsıntı Yılı Tek Bir Yıl Değildir” başlıklı yeni raporunu yayımladı.

Depremin ekonomik ve toplumsal tesirlerinin yalnızca bir takvim yılı ile hudutlu olmadığına ve yine yapılanma sürecinin birden çok yılı temel alan bir perspektifle kurgulanması muhtaçlığına vurgu yapıldı.

2023 yılında yayımladığı “Deprem Sonrası Periyodu Düşünmek: Kurulacaklar, Kurtarılacaklar, Korunacaklar” başlıklı birinci raporunda “Deprem bölgesi tüm Türkiye’dir” yaklaşımıyla sarsıntının olumsuz tesirlerinin yalnızca doğal afetin yaşandığı kentlerle sonlu olmadığının altını çizen TSKB Ekonomik Araştırmalar yeni raporunda “deprem yılı tek bir yıl değildir” diyerek afetlerin uzun yıllara dayanan tesirlerine yakından bakıyor.

TSKB Ekonomik Araştırmalar, Türkiye’de sarsıntı ve zelzele dışı afetlere karşı dayanıklılığın artırılması için uzun vadeli bir yaklaşım ortaya koyulmasına, afet idaresi sürecine ait tüm paydaşların rol oynayacağı üretken ve yapan bir tartışma ortamının gelişmesine katkı sağlamayı hedefliyor.

Fiziki imkânların ve toplumsal ağların onarılması önemli

Deprem bölgesindeki toparlanma sürecine ait değerlendirmelere yer verilen raporda, birtakım kentlerde barınma şartlarının yetersizliğine dikkat çekiliyor. Barınma meselesinin çözülmesinin sarsıntı sonrasında yer değiştirmek durumunda kalan insanların tekrar işlerine ve memleketlerine dönebilmesine takviye olacağı belirtiliyor.

Toparlanma sürecinde, fiziki imkanların onarılmasının öncelikli olduğu tabir edilen raporda, çalışanların işlerine ve öğrencilerin okullara dönüşünün yalnızca fiziki tamirle sağlanamayacağı kaydediliyor. Kentlerin, kurulu bina stokunun ötesinde yaşayan bir toplumsal ilgiler ağı olduğuna işaret edilen raporda, gerçek manada toparlanmanın bu ağların onarılmasından geçtiği ve yeni ağlar kurulması gerekliliğine dikkat çekiliyor. Bu kapsamda, toplumsal ağların inşasını destekleyecek siyasetlerin, işgücü arzı problemini hafifleterek bölgenin yine güçlenmesinde de kilit rol oynayacağı belirtiliyor.

Afetler cinsiyet eşitsizliğini derinleştiriyor

Raporda, afet sonrası periyotta bayanların ekonomik ve toplumsal hayata iştirakinin toplumun afetlerle baş etme kabiliyetini artırması bakımından önemli bir değere sahip olduğuna dikkat çekilirken, hali hazırda sarsıntı bölgesinde bayan istihdam oranının ve izafi fiyatlarının azaldığının altı çiziliyor. Bu durumun cinsiyet eşitsizliğini derinleştirdiği belirtilen raporda, zelzele bölgelerinde bayanların ekonomik hayata iştirakinin özel bir gündem hususu olarak ele alınması gerektiği kaydediliyor.

Deprem kentlerinde kapsayıcı kalkınma için stratejik öneriler

Küresel ticaret eğilimlerindeki değişimin itici güçlerinden birinin yeşil dönüşüm olduğuna işaret edilen raporda şu tekliflere yer veriliyor:

*Çevresel eserler, sarsıntı bölgesinin yine yapılandırılması önceliklendirilecek bir yaklaşımla seçilebilir. İlgili eserlerde yeni oluşturulacak kapasitenin zelzele bölgesinde planlanması, girdi-çıktı ve lojistik ilişkileri da dikkate alınarak bölgeyi bir yeşil üs haline getirmeye katkı sunar. Böylesine bir strateji kurgulanması, hem Türkiye’nin bu eserlerdeki üstünlüğünü güçlendirebilir hem de zelzele bölgesinin kalkınmasında kaldıraç olabilir.

*Yeşil dönüşüm, global üretim, tüketim, yatırım kararlarında ve rekabet gücünde, verimlilik arayışında büyük değişimleri beraberinde getiriyor. Zelzele bölgesi, yeşil dönüşüme odaklı bir ekonomik alan olarak kurgulanabilir. Burada Yeşil Organize Sanayi Bölgesi değil de “Yeşil Ekonomik Alan” halinde bir yapılanma yaratılabilir. Coğrafik bir tanımlamayı da içeren bu özel ekonomik alan, global yeşil dönüşüm sürecinde Türkiye’nin rol almak istediği alanlar ve eserler için bir üretim üssü haline gelebilir.

*Tarımsal faaliyetlerde sürdürülebilir pratikler yaygınlaştırılarak toprağın karbon depolama kapasitesi artırılabilir. Bu formda toprakta depolanan karbondan karbon kredisi üretilebilir ve istekli karbon kredileri piyasalarında satılarak ek gelir imkânı yaratılabilir. Türkiye’de oluşturulacak karbon piyasası da bölgede kurulabilir.

*Kadın, genç ve engelli istihdamından, dijitalleşmeye, yeşil dönüşüm ve düşük emisyonlu üretimden, ekosistem dostu, tabiat müspet projelere kadar pek çok alanda yatırımlar için bu bölge bir üs olarak belirlenebilir.

*Sanayide düşük emisyonlu üretimden, tarımda tabiat temelli karbon depolama yollarına kadar pek çok alanda sağlanabilecek ilerlemede ve afet sonrası toparlanma arayışında yurtdışı fonlama imkânlarından da faydalanılabilir.