Türkiye ASYCUDA için 6 ay ek mühlet istedi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nurdoğan ARSLAN ERGÜN

Kalkınma Yolu projesiyle 30 milyar dolarlık ticaret hacmine odaklanan Türkiye-Irak sınırı, bugünlerde gümrük ve bankacılık pürüzlerini aşmaya çalışıyor. 1 Ocak’ta yürürlüğe giren ASYCUDA sistemiyle birlikte ihracatçının en büyük sorunu haline gelen ‘kur makası’ için iktisat diplomasisi devreye girdi.

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), üç ana başlıkta acil tahlil paketini masaya koydu. Türkiye’nin ikinci büyük ihracat pazarı olan Irak’ta, 1 Ocak 2026 itibariyle yürürlüğe giren yeni gümrük sistemi (ASYCUDA) ticarette kahırlar yaratmaya başladı. Habur Hudut Kapısı’ndaki altyapı eksikliği nedeniyle ödemelerini resmi kur üzerinden alamayan Türk ihracatçısı, yüzde 15’e varan ek maliyet baskısı yaşarken, Türkiye tarafı iktisat diplomasisi atağına geçti.

DEİK Türkiye-Irak İş Konseyi Başkanı Halit Acar, Irak Merkez Bankası Lideri Ali el-Allak ile görüştü. Halit Acar, ASYCUDA sistemine geçiş sürecinin 6 ay ertelenip bir müddet daha barkod sistemiyle devam edilmesi, 1 Ocak öncesine ait firma alacaklarının tamamlanması ve Irak’taki bankalardan Türkiye’deki şubelere dolar cinsinden direkt havale süreçlerinin gerçekleştirilmesi taleplerini iletti.

Resmi talep 1 hafta içerisinde iletilecek

Merkez Bankası Başkanı ile yapılan görüşmenin ayrıntıları hakkında DÜNYA’ya açıklama yapan Halit Acar, Irak hükümetinin 1 Ocak 2026 prestijiyle ASYCUDA sistemi üzerinden gelmeyen eserlerin ödemelerini Merkez Bankası’nın sabit kuru (1.320 IQD) yerine piyasa kuru (1.500+ IQD) üzerinden yapma kararı aldığını hatırlatarak, “İş insanlarımız ticaretini Habur üzerinden yapıyor lakin Habur’da henüz bu sistem kurulu değil.

Bu durum, paranın piyasadan yüksek kurla alınmasına neden oluyor ve ihracatçımıza yüzde 12 ile yüzde 15 ortasında ek bir maliyet bindiriyor. Stoklar tükendiğinde bu maliyet fiyatlara yansıyacak ve Irak’taki enflasyonu da tetikleyecek. Bu nedenle sistemin en az 6 ay daha ertelenmesini talep ettik” dedi. Görüşmelerin olumlu geçtiğini belirten Acar, DEİK tarafından hazırlanacak resmi talep yazısının bir hafta içerisinde Büyükelçilik kanalıyla direkt Irak Başbakanı Sudani’ye iletileceğini de açıkladı.

“Döviz külfeti MB ile piyasa makasını açıyor”

Bölgede yaşanan ıstırapların ayrıntıları hakkında bilgi veren Acar, “Şu an pazarda doları MB’nin sabit kuru olan 1.320 Irak Dinarı’ndan değil piyasa kuru 1.500 Irak Dinarı’ndan almak zorunda kalıyorsunuz. Olağan kurallarda iş insanlarımız paralarını dövizciler aracılığıyla yahut bankanın mevcut piyasa kuru üzerinden alabiliyor.

Merkez Bankası kuru üzerinden alındığı vakit piyasa kuru 1.400 Irak Dinarı oluyor, makas çok açılmıyor. Ancak artık 1.500 Irak Dinarı’nı buluyor, hatta daha fazla. Lakin artık Merkez Bankası kuru üzerinden alamıyor. O vakit da piyasada bir şişme oluşuyor. Bu şişme ile birlikte önemli manada enflasyona yönelik bir zahmet oluşmuş oluyor. Pazarda sıkıntılar başlıyor” diye konuştu. Döviz bulunamadığı için muhakkak bir müddet sonra piyasadaki dövizin kurunun da arttığını kaydeden Acar, 1.500 IQD olan kurun 1.520, hatta 1.600’e kadar çıktığını söyledi.

Şu anda bölgedeki Türk firmalarının stoktaki eserlerini tükettiğini anlatan Acar, şöyle devam etti: “Ama stokta eserler bittiği vakit yeni eser tedarikinde bulunmak zorunda kalacaklar. O vakit da haliyle Merkez Bankası kuru üzerinden parasını alamadığı için oradaki bedeli eserine yansıtmak zorunda kalacak. Bu sefer orada eserlerde bir fiyat artışı olacak. Fiyat artışı olduğu vakit da bu sefer Irak’taki alımı yapan vatandaşın yahut tüccarların önemli manada bir girdi ziyanı olduğu için bu sefer tekrar enflasyon olacak. Bunu Merkez Bankası Başkanı’na da anlattık.”

Ödenmeyen alacaklar için takviye istendi

Görüşmede ele aldıkları ikinci mevzunun da düşüncedeki tahsilatlar olduğunu açıklayan Halit Acar, “1 Ocak’ta ASYCUDA sistemi devreye girmeden kasım ve aralık aylarında ödemelerini alamayan firmalar var. Burada da bir gümrük komitesi oluşturuldu, ona bağlandı. Alışılmış gümrük komitesi de Şu anda süreçleri yavaş götürüyor.

Yavaş götürdüğü için de 1 Ocak öncesinde alacakları olan firmalarımız da hala paralarını alamıyor. Burada da süreçlerin hızlandırılması ile ilgili bir takviye ricasında bulunduk” açıklamasını yaptı. Acar, bu noktada da tıpkı vakitte gümrük komitesi üyesi olan Irak Merkez Bankası Başkanı Ali el-Allak’tan destek kelamı aldıklarını açıkladı.

Para transferinde euro yerine dolar talebi

Masaya getirdikleri üçüncü bahsin da bankalar ortası para transferi olduğunu belirten Acar, kelamlarına şöyle devam etti: “Halihazırda Türk bankalarımız Irak’tan Türkiye’ye para gönderdiklerinde Merkez Bankası kuru üzerinden dolar değil de euro olarak gönderiyor. Iraklı bankalar dolar olarak gönderiyor. Fakat Türk bankaları euro olarak göndermek zorunda kalıyor. Irak’ta bulunan mahallî bankaların Amerika’da bir hesabı bulunması gerekiyor.

Bizim bankalarımız Türkiye’den bağımsız çalışmak zorunda kaldığı için Irak kanunları gereği, lokalde yerel banka olarak kabul ediliyor. Bankalarımız Amerika’da hesap açmaya çalıştığı halde prosedürlerden ötürü uzayan bir süreçten kaynaklı transferlerini dolar üzerinden yapamıyor. Biz de burada şu öneriyi yaptık; bankalarımız, Irak’tan Türkiye’ye para gönderirken EFT değil de havale formunda gitsin. Merkez Bankası Liderinden dolar transferinin bu biçimde gerçekleşmesi talebinde bulunduk.”

“Irak’ta kalıcı olmanın yolu yatırımdan geçiyor”

DEİK Irak İş Konseyi Başkanı Halit Acar, Irak pazarının Türkiye için sunduğu devasa potansiyele dikkat çekerek, “Irak’ta nüfus 46 milyon lakin tüketim gücü 90 milyona muadil. Bu pazarda kalıcı olmak için artık yalnızca mal satmak yetmez, yatırımcı olmak şart” dedi. Irak’taki tüketim alışkanlıklarının Türkiye ile benzerlik gösterdiğini lakin harcama hacminin nüfusun çok üzerinde olduğunu belirten Acar, “Irak her geçen gün gelişen bir ülke.

Şu an 46 milyonluk bir nüfus potansiyeli var lakin bu nüfus, harcama alışkanlıklarıyla iki kat tüketim yapıyor. Yani karşımızda aslında 90 milyon nüfusluk bir tüketim gücü var. Bizim 86 milyonluk nüfusumuzla muadil bir tüketimden bahsediyoruz. Üreticimiz için Türkiye kadar büyük bir pazar yanı başımız” diye konuştu. Irak Başbakanı Sudani’nin attığı adımlarla ülkede lokal üretime verilen kıymetin arttığını da lisana getiren Acar, şunları söyledi: “Irak hükümeti yerli üretime önemli değer veriyor ve referandumlarla piyasaya katkı sunuyor.

Bu durum, yalnızca dışarıdan eser gönderenler için pazarın daralması manasına gelebilir. Türk firmalarımız için fırsat artık yalnızca ihracatta değil, Irak içerisinde yatırıma gitmekte. Yatırım yapmazsak pazar hissemiz azalabilir lakin Irak içerisinde bir yer açmak, o devasa pazarın tam kalbinde aktör olmak demek.” Türkiye’nin üretim gücünün Irak’ın lokal potansiyeliyle birleşmesi gerektiğini vurgulayan Acar’a nazaran, Irak’ta yatırımcı olmak demek, yalnızca o ülke için değil, tüm bölge için faal bir aktör olmak demek.

Hedef 30 milyar dolarlık ticaret hacmi

Kalkınma Yolu Projesi’nin 1.300 kilometrelik sınırıyla yalnızca bir nakliye yolu değil, dev bir ekonomik ekosistem olduğunu söz eden Halit Acar, projenin kıymetini şu sözlerle özetledi: “Mevcut 20 milyar dolarlık ticaret hacmimiz, bu yolun faaliyete geçmesiyle en az 30 milyar dolara çıkacak. Yol güzergahı boyunca organize sanayi bölgeleri, petrol istasyonları ve toplumsal alanlar kurulacak. Türk firmaları burada hem müteahhit hem de tedarikçi olarak en büyük hissesi alacak. Bu proje yalnızca Irak’ı değil, Asya’yı Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayacak. Körfez ülkeleri için de kritik bir kaynak sağlanmış olacak.”

Masada 3 kritik başlık var

1-Sistem ertelemesi: ASYCUDA uygulamasının, Suriye ve Kuzey Irak ortasındaki alternatif yolların güvenliği ve Habur’daki entegrasyon sağlanana kadar 6 ay uzatılması.

2-Geçmiş alacakların tahsili: Kasım ve Aralık 2025 periyodundan kalan ve gümrük komitesine takılan ödemelerin hızlandırılması.

3-Dolar transferi kolaylığı: Türk bankalarının Irak’tan Türkiye’ye transferleri euro yerine, lokal şubeler ortası havale formülüyle direkt dolar üzerinden yapabilmesi.

Türkiye neden 6 ay müddet istiyor?

Halit Acar, Türk iş dünyası olarak ASYCUDA sistemine geçişte neden 6 aylık erteleme talep ettiklerini şöyle açıkladı: “Güney ile Kuzey ortasında uyuşmazlık var. Irak hükümeti mal ticaretinin Zaho Kapısı’ndan ya da Suriye üzerinden yapılmasını istiyor. Suriye’de hala güvenlik ıstırabı olduğu için nakliye sigortalarında sorun var. İhracatçı oradan mal göndermek istemiyor. Biz de diyoruz ki ‘6 ayda Suriye’de güvenlik manasında bir rahatlama olur, siz de Kuzey ile aranızdaki uyuşmazlığı çözmüş olursunuz’.”