Doğumlar azalmaya başladı, ömür müddeti uzadı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye’de nüfus ya­pısı sessiz bir dönü­şümden geçiyor. Bir ülkenin nüfus yapısının yaş­lanmadan, sabit ve denge­li kalabilmesi için demografi biliminde bayan başına orta­lama çocuk sayısının 2,10 ol­ması gerekiyor. Bu toplam do­ğurganlık suratı ‘yenileme eşiği’ olarak isimlendirilirken Tür­kiye’de 2001 yılında bu oran 2,38 olarak gerçekleşiyordu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) mevt ve vefat nede­ni istatistiklerine nazaran, Tür­kiye’de doğurganlık suratı 2018 yılında birinci defa 2,00 sonunun altına düştü. Böylelikle kritik eşik kalıcı olarak aşıldı. 2025 yılında da bu oran 1,42’ye ka­dar geriledi. Bu sert düşüş, Türkiye’nin nüfus artış hızı­nın durma noktasına yaklaştı­ğını gösterdi. Ama yıllık can­lı doğum sayısı ise tarihte birinci defa 900 bin hududunun da altına indi. Bebek vefatları ise 7 bi­nin altına düştü. Bu sevindiri­ci gelişme sıhhat sistemindeki gelişmeyi ortaya koyarken, or­talama hayat suratı son birkaç yılda 78,1 yaşa kadar çıktı.

Kadınların iş gücüne iştiraki artıyor

TÜİK bilgilerinin en net or­taya koyduğu olgulardan biri de aile kurma ve çocuk sahi­bi olma yaşının gitgide ilerle­mesi. Artan ömür maliyetleri ve konuta erişimde zorluklar bilhassa gençlerin ekonomik olarak kendi nizamlarını kur­ma sürecini uzatıyor. Bu du­rum evlilik, çocuk sahibi olma üzere uzun vadeli kararların da­ha ileri yaşlara kaymasına se­bep oluyor. Ayrıyeten bayanların eğitim düzeyinin yükselme­si, iş gücüne iştirakinin art­ması da toplumsal gelişime katkı sağlarken, çocuk sahi­bi olma ihtimalini de öteliyor. 2001 yılında anne olma yaş or­talaması 26,7 iken, bu sayı her yıl kademeli olarak artarak 2025’te 29,4’e ulaştı.

Anne olma yaşı 27,5’e kadar çıktı

Benzer biçimde birinci doğum­daki ortalama anne yaşı da 2014 yılında (TÜİK dataları bu yıldan başlıyor) 25,5 iken 2025’te 27,5 düzeyine çıktı. Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, erişilebilir kreş imkanlarının arttırılma­sı ve esnek çalışma modelle­rinin desteklenmesiyle birlik­te, çocuk sahibi olma kararla­rı daha erkene çekilebilir bu aile planlamasına katkı sağla­yabilir.

Sağlık sistemi gelişti bebek mevt oranı düştü

Öte yandan TÜİK verilerin­de sıhhat altyapısında yaşa­nan gelişim de dikkat çekiyor. 2009 yılında doğan her 1000 bebekten 13,9’u hayatını kay­bederken, anne-bebek sağlı­ğına yapılan yatırımlar, yo­ğun bakım ünitelerinin yay­gınlaşması ve kollayıcı sıhhat hizmetleri sayesinde bu oran 2025 yılında binde 7,8’e kadar düşürüldü. Bebek vefat hızın­daki düşüş, doğum sayısında­ki azalmayı telafi etmeye yet­miyor. Ama Türkiye’nin ge­lişmişlik endeksini yukarı yanlışsız taşıyor.

Ortalama ömür mühleti 78 yılı geçti

Türkiye’de sıhhat altyapısının gelişmesi ve ömür standartlarının uygunlaşması, resmi vefat istatistiklerine de direkt yansıdı. TÜİK tarafından açıklanan son bilgilere nazaran, Türkiye’deki ortalama hayat mühleti çok kısa bir vakit diliminde yukarı yönlü ivme kazandı. 2021-2023 periyodunda ortalama ömür müddeti 77,3 olarak kayıtlara geçerken, 2022-2024 devrinde bu 78,1 yıla kadar çıktı. İki periyot arasında gerçekleşen 0,8’lik artış, demografik göstergeler açısından kıymetli bir muvaffakiyet olarak kaydedildi.