İran Hürmüz’de füze saldırısı düzenledi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Axios gazetesinin savına nazaran İran ordusu, pazartesi gecesi Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere en az iki füze ateşledi. Axios’un iki ABD yetkilisine dayandırdığı haberine nazaran ataklar, Washington ile Tahran arasındaki bir haftalık taarruz durdurma sürecini sona erdirdi. İki ticari gemi kıymetli hasar aldı, fakat can kaybı bildirilmedi.

Saldırı haberleri, petrol ve nakliyecilik piyasalarının Hürmüz Boğazı trafiğine tekrar odaklanmasına yol açtı. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları kurumu, daha evvel Oman kıyısı yakınında güneye giden bir tankerin tanımlanamayan bir mermiyle vurulduğunu ve gemide yangın çıktığını duyurdu. Reuters’ın aktardığına nazaran olay, Hürmüz Boğazı etrafındaki güvenlik riskini tekrar artırdı.

Ticari gemilere hücum ateşkes sürecini baskıladı

Axios haberine nazaran İran’ın füze atakları, Washington ile Tahran arasında Hürmüz Boğazı’ndaki akınların durdurulmasına yönelik bir haftalık mutabakatın sona ermesinden sonra geldi. Tarafların üç haftadan kısa mühlet evvel imzaladığı mutabakat zayıflama riskiyle karşı karşıya kaldı. Akınların akabinde ABD’nin İran maksatlarına karşılık verebileceği bildirildi.

Hürmüz Boğazı, güç piyasası açısından dar bir jeopolitik risk alanı oluşturuyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi, 2024’te boğazdan geçen petrol akışının günlük ortalama 20 milyon varil olduğunu ve bunun global petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine denk geldiğini belirtiyor. Bu sebeple bölgedeki her güvenlik olayı, petrol, nakliye ve sigorta fiyatlamasında süratli reaksiyon üretebiliyor.

Tanker saldırısı, süreksiz güvenlik düzenlemesinin piyasaya verdiği rahatlamayı sınırladı. Hürmüz Boğazı’ndan akışların yine canlanması son günlerde güç fiyatları üzerindeki risk primini azaltmıştı. Yeni atak argümanı, gemi sahipleri ve emtia yatırımcıları için geçiş güvenliğini tekrar ana başlık yaptı.

UKMTO tanker yangınını doğruladı

İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları kurumu, pazartesi günü Oman kıyısı yakınında seyreden bir tankerden rapor aldığını açıkladı. Tanker, tanımlanamayan bir merminin isabet ettiğini ve olayın yangına yol açtığını bildirdi. Kurumun duyurusu, Axios’un ticari gemilere füze saldırısı haberinden evvel bölgedeki riskin arttığını gösterdi.

Reuters, akına uğrayan gemilerden birinin Katar temaslı LNG tankeri Al Rekayyat olabileceğini aktardı. Habere nazaran gemi motor kısmı yakınında hasar aldı ve mürettebat inançlı kaldı. Associated Press de Oman yakınındaki Hürmüz Boğazı etrafında LNG taşıyan bir tankerin vurulduğunu ve yangın çıktığını bildirdi.

Can kaybı bildirilmemesi, kısa vadeli piyasa yansısını sınırlayabilir. Buna rağmen ticari gemilerde hasar oluşması, sigorta primleri ve rota kararları üzerinde baskı yaratabilir. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tankerlerin güvenliği, güç tedarik zinciri açısından yine kırılgan hale geldi.

Doha görüşmeleri güvenlik başlığında ilerleme sağlamadı

ABD ile İran arasında geçen hafta Doha’da yürütülen dolaylı görüşmeler, Hürmüz Boğazı güvenliği konusunda besbelli ilerleme sağlamadı. Diplomatik süreçte sonuç alınamaması, pazartesi gecesi gelen atak haberlerinin tesirini artırdı. Washington ve Tahran arasındaki güvenlik uyuşmazlığı, deniz nakliyatı için operasyonel riskleri büyütüyor.

Hürmüz Boğazı etrafındaki tansiyon, sadece askeri risk başlığıyla sonlu kalmıyor. Petrol ve LNG sevkiyatları, rafineri tedariki, navlun fiyatları ve stratejik rezerv idaresi birebir koridora bağlı hareket ediyor. Bölgedeki bir atak, üretimden çok nakliyat kanalını gaye aldığı için arzın piyasaya ulaşma suratını etkiliyor.

ABD’nin misilleme ihtimali, risklerin kısa müddette genişleyebileceğine işaret ediyor. Axios, ABD’nin İran amaçlarına akın düzenleme mümkünlüğünün bulunduğunu yazdı. Bu türlü bir adım, Hürmüz Boğazı etrafında yeni bir tırmanma döngüsü başlatabilir ve güç fiyatlarında oynaklığı artırabilir.

Petrol piyasası yine risk primi izliyor

Petrol piyasası, son günlerde Hürmüz Boğazı akışlarının yine başlamasını olumlu fiyatlamıştı. Reuters, Japonya irtibatlı tankerlerin Suudi Arabistan petrolüyle boğaza yöneldiğini ve bu hafta bölgeden çıkan Japonya kontaklı gemilerde toplam 16 milyon varil ham petrol bulunduğunu bildirdi. Akıştaki toparlanma, atak haberleri öncesinde arz sıkışıklığı kaygısını azaltmıştı.

Yeni taarruz haberleri, petrol fiyatlarında düşen risk priminin kalıcı olup olmayacağını sorgulatıyor. Hürmüz Boğazı’nda güvenlik maliyeti yükselirse armatörler rota, sigorta ve sürat kararlarını yine kıymetlendirebilir. Enerji piyasası, bu sebeple sadece üretim ölçüsünü değil, gemilerin fiilen geçip geçemediğini de izleyecek.

OPEC+ üretim maksatlarını artırsa bile Hürmüz Boğazı etrafındaki güvenlik sorunu fiili ihracatı sınırlayabilir. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve Katar üzere üretici ve ihracatçıların güç akışları boğazdaki operasyonel şartlara hassas kalıyor. Bu sebeple yatırımcılar, üretim kararlarıyla deniz trafiği datalarını birlikte okumak zorunda.

Piyasa odağı misilleme riskine kayıyor

ABD’nin mümkün karşılığı, piyasanın bir sonraki ana değişkeni haline geldi. Washington askeri karşılık verirse Hürmüz Boğazı etrafındaki trafik tekrar yavaşlayabilir. Karşılık sonlu kalırsa piyasa, geçiş güvenliği ve sigorta maliyetlerindeki değişime odaklanabilir.

Saldırıların zamanlaması, mutabakatın dayanıklılığına ait soru işaretlerini artırıyor. Üç haftadan kısa müddet evvel imzalanan memorandum, Hürmüz Boğazı’ndaki akınların durmasını hedefliyordu. Bir haftalık duraklamanın akabinde gelen füze haberleri, diplomatik tabanın kırılganlığını ortaya koydu.

Enerji ve pay piyasaları açısından ana risk, akınların tekil olay olarak kalıp kalmayacağı olacak. Yeni ataklar petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı yaratabilir. Geçiş güvenliğinin süratle yine sağlanması ise güç piyasasında daha sonlu bir fiyatlama doğurabilir.

Hürmüz Boğazı, global petrol akışındaki yükü sebebiyle piyasanın erken ikaz sistemi üzere çalışıyor. Ticari gemilere yönelik taarruzlar, arzın üretim tarafında değil lojistik tarafında kırılma yaratıyor. Münasebetiyle petrol, navlun, sigorta ve inançlı liman talebi birebir haber akışı etrafında yine fiyatlanabilir.