Müzakere sinyali gelirken Pentagon meyyit asker sayısını düşük gösterdi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Trump, ABD ile İran’ın çatışmayı bitirmek için görüştüğünü söylerken Pentagon’un resmi bilgi tabanında meyyit sayısı 18’den 14’e, yaralı sayısı 482’den 420’ye indi. 37 milyar doları aştığı belirtilen savaş maliyeti ve petrol fiyatları tekrar gündemde.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Temmuz akşamı Washington ile Tahran arasında çatışmayı sona erdirmeye yönelik görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı. Trump, İran’ın evvelki temaslara kıyasla daha önemli davrandığını lakin mutabakata varılacağının şimdi söylenemeyeceğini belirtti.

Diplomasi iletisi, ABD’nin İran’a yönelik hava akınlarını ve İran’ın bölgedeki Amerikan üslerine karşı operasyonlarını sürdürdüğü bir devirde geldi. Yaklaşık beş aydır devam eden savaşın ABD bütçesine maliyetinin 37 milyar doları aştığı belirtilirken, Pentagon’un can kaybı kayıtlarında ortaya çıkan ani değişiklik Washington’da yeni bir tartışma başlattı.

Can kaybı dört kişi azaldı

Pentagon’un kamuya açık Savunma Kayıpları Analiz Sistemi’nde İran savaşında hayatını kaybeden Amerikan askerlerinin sayısı perşembe günü 18’den 14’e düşürüldü. Birebir gün yaralı asker sayısı da 482’den 420’ye indirildi.

Değişiklik, çatışmaların yine yoğunlaştığı periyotta Ürdün ve Irak’ta hayatını kaybeden dört askerin kayıtlardan çıkarılması manasına geldi. İsimleri listeden düşen askerler Angel Rampersad, Isabella Gonzales, Tyler Feehan ve Michael Emmanuel Swinton oldu.

Veri tabanındaki sayılar cuma akşamına kadar düzeltilmedi. Trump’ın hafta içinde yaptığı bir paylaşımda ise İran savaşında 18 Amerikan askerinin öldüğünü belirtmesi, Beyaz Saray’ın kullandığı sayı ile Pentagon’un şimdiki kaydı arasında da fark oluşturdu.

Pentagon teknik probleme işaret etti

Pentagon Sözcü Vekili Joel Valdez, Savunma Kayıpları Analiz Sistemi’nde süreksiz bilgi kesintileri yaşandığını bildirdi. Valdez, teknik sıkıntıların askeri kuvvetlerle uyum içinde giderilmeye çalışıldığını açıkladı.

Pentagon, sayıların nasıl değiştiği ve sebep bir günden uzun müddettir düzeltilmediği konusunda detaylı bilgi vermedi. Savunma Kayıpları Analiz Sistemi, askeri ünitelerden gönderilen kayıtlarla hazırlanıyor ve ABD idaresinin savaşlarda ölen askerler için kullandığı resmî kamu kaydı niteliğini taşıyor.

Kayıtlar Pentagon’un daha evvel yaptığı açıklamalarla da uyuşmadı. Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, günlük çatışmaların tekrar başladığı 7 Temmuz’dan bu yana yaklaşık 100 Amerikan askerinin daha yaralandığını söylemişti. Bilgi tabanında bu artışı yansıtan bir güncelleme görülmedi.

Savaşın ismi yetki tartışması yarattı

Rakamların eksik kalıp kalmadığına ait tartışmanın merkezinde, ABD idaresinin askeri operasyonları hangi isim altında sınıflandırdığı bulunuyor. Trump, 1 Mayıs’ta Kongre’ye gönderdiği mektupta İran savaşının resmî ismi olarak kullanılan Operation Epic Fury’nin sona erdirildiğini bildirmişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da 5 Mayıs’ta operasyonun tamamlandığını söylemişti. Buna rağmen ateşkesin bozulmasının akabinde 6 Temmuz’da başlayan ve neredeyse her gece devam eden hava hücumları yeni bir askerî harekât ismi altında duyuru edilmedi.

ABD’li bir yetkili, mayıs sonrasındaki İran taarruzlarının “denizaşırı operasyonlar” olarak isimlendirildiğini belirtti. Savaşın farklı devirlerinin başka operasyonlar üzere kaydedilmesi, son haftalardaki meyyit ve yaralıların farklı bir kategoriye aktarılmış olabileceği sorusunu gündeme getirdi.

Kongre 60 günlük hududu sorguluyor

Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Thomas Massie, Pentagon’un kısa müddetli ateşkesle ayrılan iki farklı İran savaşı varmış üzere davrandığını savundu. Massie, operasyonların tekrar isimlendirilmesinin Kongre onayı olmadan yürütülen askerî harekâtlar için geçerli 60 günlük süreyi aşmaya yönelik olabileceğini öne sürdü.

ABD Savaş Yetkileri Yasası, liderin Kongre yetkisi olmadan başlattığı askerî operasyonları belli bir mühlet içinde sona erdirmesini yahut yasama organından onay almasını öngörüyor. Operation Epic Fury’nin mayısta sona erdirilmiş gösterilmesi, temmuzdaki hücumlar için mühletin yine başlatılıp başlatılmadığı tartışmasını doğurdu.

Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin Demokrat üyeleri, Savunma Bakanı Pete Hegseth’ten savaşın başlangıcından bu yana hayatını kaybeden ve yaralanan bütün askerler için eksiksiz kayıt istedi. New York Valisi Kathy Hochul da New Yorklu asker Angel Rampersad’ın isminin bilgi tabanından çıkarılmasına reaksiyon gösterdi.

Çin ve Pakistan masayı zorluyor

Pentagon kayıtlarına ait tartışma büyürken Çin’in teşebbüsüyle yeni bir diplomasi kanalı açıldı. Pakistan, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin tekrar başlaması için taraflarla temas kurdu.

İran İçişleri Bakanı İskender Mumini’nin 10 gün içinde iki defa İslamabad’a giderek Pakistanlı sivil ve askerî yetkililerle görüştüğü belirtildi. Pakistan idaresi, müzakerelerin başlaması için İran’ın Suudi Arabistan ve öbür Körfez ülkelerine yönelik hücumları durdurması gerektiği bildirisini Tahran’a iletti.

Çin’in teşebbüsteki rolünde enerji güvenliği ve ticaret yolları belirleyici oldu. İran’ın en büyük ticaret ortaklarından ve petrol alıcılarından biri olan Çin, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’deki nakliyat kesintilerinin sona ermesini istiyor.

Trump, İran’ın görüşmelerde daha evvel görülenden önemli davrandığını söylese de bir mutabakatın yakın olduğuna ait garanti vermedi. Tarafların haziranda imzaladığı mutabakat 60 günlük bir müzakere dönemi başlatmış, fakat ateşkesin temmuz başında bozulmasıyla karşılıklı taarruzlar yine yoğunlaşmıştı.

Petrol 100 doların altına indi

Çin ve Pakistan’ın yeni müzakere teşebbüsüne ait haberler petrol piyasasında savaş primini aşağı çekti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,88 gerileyerek 96,78 dolara indi. ABD tipi ham petrol yüzde 3,12 düşüşle 89,31 dolardan süreç gördü.

Günlük düşüşe karşın Brent petrol haftayı yaklaşık yüzde 10, ABD tipi ham petrol ise yüzde 8,27 yükselişle tamamladı. Haftalık artış, Hürmüz Boğazı’ndaki sonlu geçişler, Kızıldeniz’de petrol tankerlerine yönelik akınlar ve bölgesel üretim kesintilerinden kaynaklandı.

Piyasalar gelecek günlerde Pentagon’un resmî can kaybı kayıtlarını düzeltip düzeltmeyeceğini, Kongre’nin savaş yetkileri konusunda atacağı adımları ve ABD-İran görüşmeleri için somut bir takvim açıklanıp açıklanmayacağını izleyecek. Hürmüz Boğazı ve Babülmendep’teki gemi geçişleri petrol fiyatlarının ana risk başlığı olmayı sürdürecek.