Savaş ikinci güç koridoruna yayıldı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD ile İran arasındaki savaş, Kızıldeniz’deki tanker akınlarının akabinde ikinci büyük güç koridoruna yayıldı. ABD Merkez Komutanlığı, İran’a yönelik son operasyonun iki saatten uzun sürdüğünü ve art arda 13’üncü gece akın düzenlendiğini açıkladı.

İran takviyeli Husiler ise Suudi Arabistan’dan petrol taşıyan Encelia ve Layla isimli iki tankeri füze ve insansız hava araçlarıyla maksat aldıklarını duyurdu. Taarruzlar, Hürmüz Boğazı’nın akabinde Babülmendep Boğazı’ndaki sevkiyat güvenliğini de piyasanın ana gündemine taşıdı.

Saldırılar 13’üncü geceye girdi

ABD Merkez Komutanlığı, 23 Temmuz Perşembe gecesi başlayan son atak dalgasında İran’daki askeri komuta merkezlerini, insansız hava aracı depolarını, irtibat ağlarını, kıyı gözetleme noktalarını ve deniz kapasitesini gaye aldığını bildirdi.

Operasyon iki saatten uzun sürdü. Washington, atakların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri tehdit etme kapasitesini azaltmayı amaçladığını savundu.

İran devlet medyası, füzelerin Hürmüz Boğazı üzerindeki Keşm Adası etrafını de vurduğunu duyurdu. ABD-İran savaşı 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail akınlarının akabinde beşinci ayına yaklaşırken taraflar arasındaki süreksiz ateşkes temmuz başında fiilen çöktü.

İkinci boğaz da riskte

Husiler, Encelia ve Layla isimli Suudi petrol tankerlerine füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdıklarını açıkladı. Encelia, Suudi Arabistan’ın Cizan Limanı yakınlarında vurulduğuna ait yardım daveti gönderdi.

Suudi Arabistan resmi haber ajansı, taarruzun Encelia’nın ön kısmında yangına yol açtığını bildirdi. Layla’ya yönelik taarruz ise bağımsız kaynaklar tarafından şimdi doğrulanmadı. Tankerlerde can kaybı olduğuna ait bir açıklama yapılmadı.

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlıyor. Global ticaretin yaklaşık yüzde 12’si ile konteyner trafiğinin yaklaşık dörtte biri, Süveyş Kanalı ilişkisi sebebiyle bu koridordan geçiyor.

Suudi petrolünün çıkışı daraldı

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintileri aşmak için günlük milyonlarca varil petrolü kara boru sınırıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na yönlendiriyordu. Husilerin deniz ablukası tehdidi, alternatif güzergâhın güvenilirliğini de tartışmaya açtı.

Bazı tankerler hücum riskinin yükselmesi üzerine Babülmendep’e ilerlemek yerine rota değiştirdi. Asya’ya giden gemilerin Afrika’nın güneyinden dolaşması, seyahat mühletini uzatırken yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerini artırabilir.

Kızıldeniz’in güneyindeki savaş riski sigorta primleri kimi nakliyecilik şirketleri için bir gün içinde iki katına çıktı. Gemi sahiplerinin bölgeden uzaklaşması, güç dışındaki konteyner ve kuru yük nakliyatını da etkileyebilir.

Trump cezayı büyütüyor

Trump, Husilerin yeni atak düzenlemesi halinde hem İran’ın hem de Yemen’deki kümenin “büyük askeri cezayla” karşılaşacağını söyledi. Washington idaresi, Husileri İran’ın direkt desteklediği bir vekil güç olarak kıymetlendiriyor.

Trump ayrıyeten İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyonları yine başlatmayı önemli biçimde değerlendirdiğini belirtti. ABD Başkanı, Tahran yönetiminin henüz kâfi baskıyla karşılaşmadığını savundu.

Trump, ticari gemilerde oluşan hasarın ABD’de dondurulan İran varlıklarından karşılanabileceğini de ileri sürdü. Dondurulmuş varlıkların nasıl kullanılacağına ait hukuksal yahut idari bir plan açıklanmadı.

İran karşılık verdi

İran, ABD hücumlarına karşılık Ürdün’deki füze sistemleri ile silah ve yakıt depolarını maksat aldığını açıkladı. Ürdün ordusu dört füze ve altı insansız hava aracına müdahale ettiğini, füzelerden birinin yerleşim bulunmayan bir alana düştüğünü bildirdi.

İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki El Adiri Üssü’nde bulunan bir ABD elektronik harp ünitesini vurduğunu da öne sürdü. ABD ve Kuveyt makamları üste can kaybı yaşandığına ait bir açıklama yapmadı.

Kuveyt ordusu, Irak hududundaki geçiş noktasının insansız hava araçlarıyla amaç alındığını ve maddi hasar oluştuğunu duyurdu. İran, ABD’nin altyapı ve kıyı bölgelerine yönelik hücumları sürdükçe karşılık vereceğini bildirdi.

Petrol 100 doları aştı

Brent petrolün varil fiyatı Kızıldeniz’deki tanker hücumlarının akabinde yüzde 6’dan fazla yükselerek mayıs ayından bu yana birinci defa 100 doların üzerine çıktı. Piyasa, Hürmüz ve Babülmendep koridorlarındaki riskleri tıpkı anda fiyatlamaya başladı.

Hürmüz Boğazı savaş öncesinde global petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birine konut sahipliği yapıyordu. İran’ın boğazdaki geçişleri büyük ölçüde durdurması, Körfez üreticilerini alternatif boru sınırlarına ve Kızıldeniz limanlarına yöneltti.

Babülmendep’teki güvenlik sorunu, Körfez dışındaki alternatif rotanın da kesintiye uğrama ihtimalini artırdı. Yüksek petrol fiyatlarının kalıcı hale gelmesi global enflasyonu, ulaştırma maliyetlerini ve merkez bankalarının faiz kararlarını etkileyebilir.

Kongre savaş yetkisini tartışıyor

ABD Temsilciler Meclisi, İran’daki askeri operasyonların devamı için Kongre onayı alınmasını öngören karar tasarısını 208’e karşı 214 oyla kabul etti. Kimi Cumhuriyetçi üyeler de Demokratlarla birlikte tasarıya dayanak verdi.

Karar büyük ölçüde sembolik nitelik taşıyor ve akınları direkt durdurmuyor. Senato, birkaç saat sonra benzeri içerikteki başka bir teşebbüsü engelledi.

ABD idaresi savaş için şimdiye kadar 37,5 milyar dolar harcandığını açıkladı. Çatışmalarda 18 Amerikan askeri hayatını kaybederken 430’dan fazla asker yaralandı. Artan maliyet ve akaryakıt fiyatları, kasım ayındaki Kongre seçimleri öncesinde Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor.

Diplomasi alanı daralıyor

Irak Başbakanı, tansiyonun azaltılması ve müzakerelerin tekrar başlaması hedefiyle Tahran’ı ziyaret etti. Irak idaresi, ülke topraklarının İran’a yönelik akınlarda kullanılmasına müsaade vermeyeceğini bildirdi.

Pakistan ve Türkiye’nin de taraflar arasında yeni bir diplomatik kanal açılması için temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor. Birleşmiş Milletler, bölgenin giderek genişleyen bir çatışma döngüsüne çekildiği ikazında bulundu.

Piyasalar bundan sonraki basamakta Husilerin tanker hücumlarını sürdürüp sürdürmeyeceğini, Trump’ın yeni bir askeri operasyon kararı alıp almayacağını ve Hürmüz ile Babülmendep’teki gemi trafiğini izleyecek. Brent petrolün 100 dolar üzerindeki seyri de savaşın global iktisat üzerindeki maliyetini gösterecek.