Shein Vietnam yatırımı küçülüyor: Rota tekrar Çin’e döndü

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bir yıl evvel Vietnam’ı Çin’e alternatif üretim ve lojistik üssüne çevirmeye hazırlanan Shein, şimdi geri adım atıyor. ABD’nin gümrük siyasetindeki değişim, süratli moda modelinin hudutlarını gösterirken rota yine Guangzhou’ya dönüyor.

Çin’de kurulan ve bugün merkezini Singapur’da bulunduran süratli moda devi Shein, bir yıl evvel Vietnam’ı Çin’e alternatif üretim ve lojistik üssüne çevirmeye hazırlanıyordu. Fakat ABD’nin gümrük siyasetindeki değişim planı bozdu; şirket şimdi Vietnam’daki operasyonunu küçültürken tekrar Çin’deki tedarik zincirine yük veriyor.

21 futbol alanından 6 hektara

Shein’in Vietnam atılımı başladığında plan epey büyüktü.

Şirket, Ho Chi Minh City yakınlarında yaklaşık 15 hektarlık depo alanı kiralayarak Vietnam’ı kıymetli ihracat merkezlerinden biri haline getirmeye hazırlanıyordu. Bu büyüklük yaklaşık 21 futbol alanına karşılık geliyordu.

Üstelik proje sadece depolamadan ibaret değildi. Shein büyük Çinli tedarikçilerini Vietnam’da üretim tesisleri kurmaya teşvik ediyor, böylelikle Çin’e olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyordu.

Ancak bir yıldan biraz uzun müddet sonra tablo büsbütün değişti.

Vietnam’daki kiralık alan 6 hektara kadar düşürüldü. Operasyonda toplu işten çıkarmalar başladı. Kimi gruplarda çalışan sayısının dörtte teğe kadar indiği belirtilirken, tesisin başlangıçta binlerce şahsa iş sağladığı söz ediliyor.

Dev yatırım böylelikle genişleme projesinden küçülme operasyonuna dönüştü.

ABD’nin küçük paket kararı bütün hesabı bozdu

Shein Vietnam yatırımı arkasındaki en değerli sebep ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşıydı.

Şirketin iş modeli, düşük fiyatlı eserlerin dünyanın farklı ülkelerindeki müşterilere küçük paketler halinde süratli biçimde gönderilmesine dayanıyor.

ABD’de uzun yıllar uygulanan düzenleme kapsamında bedeli 800 doların altındaki birçok küçük gönderi gümrüksüz biçimde ülkeye girebiliyordu. Bu sistem bilhassa Shein ve gibisi e-ticaret platformlarının maliyet avantajını büyüttü.

Önce Çin’den yapılan düşük değerli gönderilerde bu avantaj kaldırıldı.

Shein açısından Vietnam tam bu noktada cazip hale geldi. Çin yerine Vietnam üzerinden üretim ve ihracat yapılması, şirketin artan ABD tarifelerine karşı yeni bir çıkış kapısı bulabileceği manasına geliyordu.

Ancak Washington daha sonra düşük değerli gönderilere yönelik gümrüksüz muafiyeti sadece Çin için değil, bütün ülkeler için askıya aldı.

Böylece Vietnam’a taşınmanın en kıymetli avantajlarından biri ortadan kalktı.

Aynı devirde Çin eserlerine uygulanan son derece yüksek ABD tarifelerinin bir kısmının gerilemesi de iki ülke arasındaki maliyet farkını daralttı.

Shein’in büyük Vietnam hesabı tam da bu noktada bozuldu.

Vietnam ucuzdu fakat Shein aradığı suratı bulamadı

Sorun sadece gümrük vergileri değildi. Shein’i dünyanın en büyük süratli moda şirketlerinden biri haline getiren üretim sisteminin Çin dışında tıpkı süratle çalıştırılmasının kolay olmadığı ortaya çıktı.

Şirketin Çin’deki tedarikçileri milyonlarca farklı eseri son derece küçük partiler halinde üretip birkaç gün içinde teslim edebiliyor.

Bir eser internette ilgi görürse kısa müddette yine sipariş veriliyor. Talep görmezse büyük stok maliyeti oluşmadan üretim durduruluyor.

Bu sistem düşük kâr marjıyla ama harikulâde süratle çalışıyor.

Vietnam’da ise birebir üretim esnekliğinin kurulması zorlaştı. Uzun çalışma müddetlerini düşük fiyatlarla karşılayacak emekçi bulmakta zahmet yaşanırken üretim verimliliği de Çin’deki düzeye ulaşamadı.

Bazı Çinli tedarikçiler Vietnam’a gittikten sonra yine Guangzhou etrafındaki üretim bölgelerine dönmeye başladı.

Bu gelişme global üretim yarışındaki değerli bir gerçeği de ortaya koydu: En düşük fiyat her vakit en düşük toplam maliyet manasına gelmiyor.

Hız, tedarikçi yoğunluğu, lojistik ve küçük siparişlere karşılık verebilme kapasitesi de şirketlerin fabrika seçimini belirliyor.

Shein Çin’e 1,5 milyar dolardan fazla yatırıyor

Vietnam operasyonu küçülürken Shein’in Çin’deki yatırımları aykırı yönde ilerliyor.

Şirket, Guangdong bölgesinde akıllı tedarik zinciri sistemine 10 milyar yuanın üzerinde, yaklaşık 1,5 milyar dolarlık yatırım yapmayı planlıyor.

Guangzhou ve etrafı Shein’in üretim modelinin kalbi pozisyonunda.

Bölgede binlerce küçük dokumacılık üreticisinin birbirine yakın halde faaliyet göstermesi, şirketin çok küçük siparişleri bile kısa müddette üretime sokabilmesine imkân veriyor.

Shein’in Vietnam denemesinin akabinde tekrar bu ekosisteme yük vermesi, son yıllarda konuşulan “üretim Çin’den çıkıyor” tezinin her bölüm için birebir süratte gerçekleşmeyeceğini gösteriyor.

Ancak Çin’e dönüş de bütün problemleri çözmüyor. Şirketin ABD’deki gelirleri yılın birinci çeyreğinde yüzde 14 geriledi. Çin’deki birtakım tedarikçilerin de düşük kâr marjları sebebiyle Shein dışındaki platformlarla çalışmaya yönelmeye başladığı belirtiliyor.

Temu ve Amazon üzere rakiplerin büyümesi, üreticilerin önündeki seçenekleri artırıyor.

Yani Shein’in karşı karşıya olduğu sorun artık sadece üretimin nerede yapılacağı değil.

Ucuz eser modelinin değişen gümrük kuralları altında ne kadar sürdürülebilir olduğu da tekrar hesaplanıyor.

Türkiye için de tedarik zinciri bildirisi var

Shein daha evvel Çin dışındaki üretim ağını genişletirken Türkiye ve Brezilya üzere ülkelerden daha fazla eser tedarik etme planlarını da gündeme getirmişti.

Vietnam tecrübesinin sonucu bu sebeple Türkiye açısından da dikkat cazibeli.

Küresel markaların üretim kararında sırf personellik maliyeti belirleyici olmuyor. Teslimat mühleti, üreticilerin küçük siparişlere yanıt verebilmesi, lojistik altyapısı, gümrük avantajları ve tedarikçilerin birbirine yakınlığı giderek daha değerli hale geliyor.

Türkiye dokuma ve hazır giyside Avrupa’ya coğrafik yakınlığıyla kıymetli bir sürat avantajına sahip olsa da Çin ve Güneydoğu Asya ile maliyet rekabeti devam ediyor.

Shein’in Vietnam’da yaşadığı geri dönüş, global üretimin tek yönlü biçimde Çin’den öteki ülkelere kaymayacağını gösteren yeni örneklerden biri oldu.

ABD’nin birkaç gümrük kararıyla bir yıldan kısa müddette değişen tablo, şirketlerin milyarlarca dolarlık tedarik zinciri yatırımlarının artık sırf üretim maliyetine değil, siyasi kararların suratına da bağlı olduğunu ortaya koyuyor.