Ateşkes çöktü Orta Doğu yeniden yangın yerine döndü

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Şubat ayının sonunda baş­layan ve Haziran ayında sağlanan süreksiz ateşkes­le durulan ABD-İran savaşı, son haftalarda yaşanan karşılıklı rest­leşmelerle denetimden çıktı. Was­hington ve Tahran yönetimle­rinin, ‘İslamabad Mutabakatı’ olarak bilinen muahedeyi askıya aldıklarını duyurmalarının ardın­dan, Hürmüz Boğazı’ndan Körfez ülkelerine kadar uzanan geniş bir coğrafya yine savaş alanına döndü. Savaşın faturası hem as­keri hem de sivil kanatta her ge­çen gün ağırlaşıyor. Çatışmaların tekrar şiddetlenmesinin merke­zinde, Cuma günü Ürdün’deki bir ABD üssüne yönelik gerçekleşti­rilen İran saldırısı yer aldı. ABD ordusundan yapılan resmi açıkla­maya nazaran, İran’ın balistik füze ve İHA ataklarını püskürtmeye ça­lışan 2 Amerikan askeri hayatını kaybetti, 1 asker kayboldu, 4 asker ise yaralandı. Bu olay, savaşın baş­ladığı birinci günlerden bu yana doğ­rudan İran ateşi sebebiyle ABD tarafında yaşanan birinci askeri can kaybı olarak kayıtlara geçti. Son kayıplarla birlikte çatışmalarda ölen ABD askeri sayısı 16’ya, yaralı sayısı ise 430’a yükseldi.

“İran nükleer silaha sahip olamaz”

Gelişmeyle birlikte ABD Baş­kanı Donald Trump, İran’a yöne­lik hava ataklarına hızlandır­dı. Hafta sonu boyunca aralıksız devam eden ve ateşkesin bozul­masından bu yana sekizinci gece­sine giren operasyonlarda, ABD Merkez Komutanlığı (CENT­COM) İran ordusuna ilişkin kıyı gö­zetleme tesislerini, hava savun­ma sistemlerini, askeri lojistik altyapılarını ve yeraltı silah depo­larını vurduğunu duyurdu. Was­hington, bu ağır bombardımanın iki askerin vefatının intikamı­nı alma ve İran’ın bölgedeki gemi trafiğini tehdit etme kapasitesi­ni yok etme hedefi taşıdığını vur­guladı. Trump, yaşanan can ka­yıplarının akabinde NewsNati­on kanalına yaptığı açıklamada durumun ‘çok üzücü’ olduğunu belirtirken, savaşın asıl motivas­yonunun ‘İran’ın nükleer silaha sahip olmasına müsaade vermemek’ olduğunun altını çizdi.

İran, Kuveyt’teki ABD üslerini bombaladı

ABD’nin bombardımanları­na Tahran’ın cevabı gecikmedi. İran ordusu, pazar sabahı erken saatlerde Körfez-Arap komşu­larındaki ABD müttefiki üsleri direkt gaye aldı. İran devlet televizyonunun askeri kaynak­lara dayandırdığı habere nazaran, Kuveyt’teki El Adiri lojistik üs­sü ile Ali es-Salem hava üssüne İHA’larla geniş çaplı akınlar düzenlendi. İran’ın misilleme­lerinden en büyük ziyanı Kuveyt gördü. Ülkede havacılık yetkili­leri hava alanını kısa müddetliğine kapatmak ve başşehir yönlü uçuş­ları yine planlamak zorunda kaldı. Kuveyt Petrol Şirketi, bir petrol tesisinde yaralanmalar ol­duğunu, bir su arıtma tesisinde ise yangın çıkarak elektrik üre­tim ünitelerinin devre dışı kaldı­ğını bildirdi. Öte yandan Irak, Er­bil kenti üzerinde taarruz İHA’la­rını düşürdüğünü; Ürdün ise hava savunma sistemlerinin İran füzelerini imha ettiğini açıkladı. Gün boyunca Bahreyn ve Suudi Arabistan’da da çok sayıda hava saldırısı sireni çaldı.

Nükleer tesisler direkt maksat alındı

İranlı yetkililer, son üç hafta­daki ABD hücumlarında araların­da sivillerin de bulunduğu en az 50 kişinin öldüğünü ve 500’den fazla kişinin yaralandığını bildir­di. İran devlet medyası (IRNA), güneydeki Hürmüzgan eyaletin­de Bonci su arıtma tesisinin im­ha edilmesiyle yaklaşık 10.000 kişinin suyunun kesildiğini, stra­tejik Keşm Adası’ndaki bir tesi­sin de hasar gördüğünü duyurdu. ABD taarruzlarında İran’ın Bas­ra Körfezi ve Irak hududu yakınla­rındaki Şadgan kenti ile Hürmüz Boğazı kıyısındaki Sirik kasabası da gaye alındı. Ulaşım hatları­nı da felç eden bombardımanlar­da, Bender Abbas’a giden güzer­gah üzerindeki üç köprü vuruldu. Krizin en tehlikeli kırılması ise nükleer tesislerde yaşandı. İran Atom Enerjisi Kurumu, ABD güçlerinin Darhovin (Karun) bölgesinde inşasına başlanan ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajan­sı (UAEA) nezaretinde olan ba­rışçıl nükleer santrale saldırdı­ğını açıkladı. Kurum, milyarlarca dolarlık bu sivil tesisin vurulma­sını memleketler arası hukuka karşı iş­lenmiş “açık bir savaş suçu” ola­rak nitelendirdi.

Cumhuriyetçiler İran’ı da yaptırım yasasına eklemeli

Trump, sosyal medya hesabın­dan paylaşım yaptı. Paylaşımında “Cumhuriyetçiler, Rusya’ya yap­tırımlar yasasına İran’ı da ekle­meli” sözünü kullanan Trump, yasa tasarısının hazırlanması­na öncülük eden, İsrail’e verdi­ği takviyeyle tanınan ve ani şekil­de hayatını yitiren Cumhuriyet­çi Senatör Lindsey Graham’ın da “bunu isteyeceğini” kaydetti. Se­nato’da 2003’ten bu yana vazife yapan 71 yaşındaki Graham’ın, 11 Temmuz’da gece “kısa vadeli ve ani gelişen bir rahatsızlık” sonu­cu ömrünü yitirdiği bildirilmiş­ti. ABD basınında, Cumhuriyet­çi ve Demokrat senatörlerin, Se­natör Graham’ın hazırlanmasına öncülük ettiği Rusya’ya yaptırım­ları içeren yasa tasarısı etrafında birleştiği belirtilmişti.

“İslamabad Mutabakatı umurumda değil”

Sahadaki askeri çatışmalar, diplomatik köprülerin büsbütün atılmasıyla eşzamanlı ilerliyor. ABD ve İsrail’in Şubat ayındaki birinci taarruzlarında hayatını kaybeden dini başkan Ali Hamaney’in yerine geçen oğlu Ayetullah Mücteba Hamaney, o tarihten bu yana birinci defa açıklama yaptı. Birinci ataklarda yaralandığı tez edilen yeni lider, ABD Başkanı Trump’ın ateşkes anlaşmasındaki imzasını ‘tamamen kıymetsiz ve güvenilmez’ olarak nitelendirerek, ABD’ye ‘daha yüksek bedeller ve unutulmaz dersler’ ikazında bulundu. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD’nin deniz ablukası ve ataklarla ‘İslamabad Mutabakatını’ ihlal ettiğini belirterek, İran’ın da mutabakattaki tüm yükümlülüklerini askıya aldığını duyurdu. Trump ise muahedenin ihlal edildiği yönündeki tenkitlere epeyce sert bir karşılık vererek ‘Bu umurumda değil’ dedi ve müzakere kapılarını Washington cephesinde de sert bir halde kapattı.

Hürmüz güzergahı dışına çıkan gemiler kaza yaptı

Küresel deniz nakliyatının yüzde 20’sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı, savaşın ekonomik ve askeri açıdan ana cephesi pozisyonunda. Washington idaresi, ham petrol sevkiyatını durdurmak emeliyle İran limanlarına tekrar deniz ablukası uygularken; İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD dayanaklı 4 geminin seyir sistemlerini kapatarak inançlı olmayan rotalardan geçmeye çalıştığını, bu gemilerden ikisinin kaza yaptığını ileri sürdü. İran, petrol ve doğal gaz taşıyan hiçbir geminin müsaadesiz geçemeyeceğini yineledi. Bu abluka, petrol fiyatlarının global çapta fırlamasına ve boğazdaki trafiğin son yılların en düşük düzeyine gerilemesine sebep oldu.